De liquidatiie deel 2



Jonnie Boer, die in de woning van Nierkens getuige was van het contact tussen Nierkens sr. en de SD-man, waarbij het gesprek in de voorkamer, met dichtgeschoven schuifdeuren, plaatsvond, zodat hij niets van het gesprek mee kon krijgen, hoort Nierkens, nadat de SD-man vertrokken is, aan met de woorden:

"Die man was van de SD en weet je wat hij wilde? Inlichtingen over de ondergrondse. Ik heb hem niets gezegd. "Hij is dan wel bij de duivel te biecht gekomen!"

Jonnie vindt het toch vreemd dat er zo maar wéér een SD-man bij Nierkens komt om vragen over het verzet te stellen. Daarom gaat Jonnie naar zijn sectiecommandant "Blonde Piet" en vertelt hetgeen hij heeft meegemaakt in de woning bij Nierkens. 
Piet denkt. "Jonnie kent Wijtman. Als hij daar geweest is zou Jonnie dit wel gezegd hebben. Dus dit was weer een echte SD'er. Als hij tegen hem ook zoveel verteld heeft, dan is het goed mis. Ik moet aannemen dat hij tegen die echte SD'er ook net zoveel of mogelijk meer heeft verteld!"

Piet besluit niet langer te wachten, want de vergadering kan nog wel uren duren. Voor zichzelf heeft hij alles al op een rij. Er zit niets anders op dan vader en zoon Nierkens uit de weg te ruimen. Die twee, tegen de hele organisatie, zo vlak voor de bevrijding!"
Piet stapt op zijn fiets en gaat naar de fabriek waar de vergadering wordt gehouden. Aldaar gaat hij naar binnen. Normaal heeft hij daar niets te zoeken, dus hij stoort deze vergadering. 
In de vergadering zijn aanwezig: Nico Herman ter Kuile, Karel van Bennekom, Klaas Straatman, Bothenius Lohman, Barmen 't Loo en als voorzitter de Kringcommandant zelf, Ben ter Kuile.

Piet krijgt de gelegenheid zijn verhaal te doen. Hij benoemt alles, wat hij tegen de vader en zoon in kan brengen. Wanneer hij klaar is, verzoekt hij de Kringcommandant, om tot executie van vader en zoon Nierkens over te mogen gaan.
Over hoe het besluit dan tot stand is gekomen zijn tegenstrijdige verklaringen. Ik volg hetgeen Piet heeft verklaard:                         

Blonde Piet:
"Na kort beraad, geeft vervolgens de Kringcommandant Ben ter Kuile aan mij toestemming om tot executie over te mogen gaan".


Piet heeft dus begrepen dat hij toestemming heeft om tot executie over te mogen gaan en verlaat de vergadering.....

Dat Ben ter Kuile de zaak voor gaat leggen aan de districtscommandant Van Joolen en daarvoor op dinsdag, de 14e in Borne een gesprek met hem heeft, weet Piet niet. Als Piet dit niet weet, is de zaak eerst besproken nadat Piet is vertrokken. Ook weet Piet niet, dat Ben, na dit gesprek nog eens moet wachten op een toestemming, omdat Van Joolen het nog eens door wil spreken met zijn collega de KP- districtscommandant Dirk Smoes en diens adjudant Douwe Mik. Na dit overleg  kwam men pas tot de conclusie dat een executie nodig was.

In deze tijd van veranderingen zijn de strijders van het eerste uur, na een paar weken toch al snel vergeten. Zo bijvoorbeeld een brief van D2 naar K3.
"In onze brief van 8 november jl. punt 4 werd door ons Klaas II voorgesteld als persoon van het actief verzet in E4. In uw schema zien wij hier genoemd: "Blonde Piet". Is dit dezelfde persoon?" (Dit is dus niet dezelfde persoon)


We gaan verder met Piet. Hij verlaat de vergadering in de veronderstelling dat hij tot liquidatie over kan gaan. Hij stapt op zijn fiets en rijdt naar de Kuipersdijk te Enschede.

(Alhoewel dit niet in de stukken staat, is de zaak waarschijnlijk al doorgenomen geweest met o.a. de groepscommandant Klaas Nijenbrink en de NBS'ers Hendrikus Lette, Jonnie Boer en Johan Letteboer.
Het plan werd gemaakt dat Jonnie Boer, die aan de Kuipersdijk woont en die  vader en zoon Nierkens goed kent, hen uit huis moet lokken en naar een plaats moet begeleiden waar ze dan doodgeschoten zullen worden. Deze actie moet er op gericht zijn dat beiden omstreeks hetzelfde tijdstip geexecuteerd worden. Wanneer de één gedood zou worden en de ander niet, kan verraad niet uitblijven, omdat de overgeblevene zeker wraak zal nemen.)


Op de Kuipersdijk ontmoet Piet tevens Klaas Nijenbrink. Piet vertelt hem dat hij zojuist van de stafvergadering is gekomen en toestemming heeft gekregen om vader en zoon Nierkens uit de weg te ruimen.

Jonnie Boer wordt vervolgens naar de woning van Nierkens gestuurd. Daar treft hij niemand thuis aan. Hij doet hiervan mededeling. Die avond wordt besloten de actie uit te stellen tot de volgende dag. (D
insdag de 14e, de dag dat Ben deze zaak zal bespreken met Van Joolen om toestemming te verkrijgen)

De verzetslieden hebben diezelfde dag (maandag de 13e) niet stil gezeten. Die dag gaat Johan Letteboer, die opdracht heeft gekregen, om zoon Wim Nierkens te executeren, op zoek naar een plaats, waar hij Wim, nadat deze is neergeschoten, kan begraven, waarna hij onvindbaar zal zijn.
Uiteindelijk vindt hij een plek, niet ver van de woning van Nierkens. Op een weiland, gelegen nabij de Haverkampweg en Holterhofweg, ongeveer 1500 meter van de woning van Nierkens, staat een houten veeschuur. Deze staat een flink stuk van de weg verwijderd. Hij vat het plan op om in die schuur een gat te graven, waar hij, na de executie, het lichaam kan begraven. Gezien de ligging van dit weiland zal de kans op ontdekking minimaal zijn. Wanneer Johan Letteboer en een paar NBS'ers klaar zijn met het graven, gaan ze terug en melden dat alles in gereedheid is gebracht.


De volgende dag, dinsdag de 14e, vroeg in de avond komt Jonnie Boer weer bij de woning van Nierkens en wordt daar binnen gelaten. Jonnie heeft de opdracht, vader Nierkens mee te lokken naar de Haaksbergerstraat, buiten de bebouwde kom. Jonnie zegt tegen vader Nierkens dat de zaak met de SD-man is doorgesproken met de leiding. Vader Nierkens wordt thans uitgenodigd voor een gesprek met deze leiding. Samen fietsen ze vervolgens naar de, met Jonnie Boer, afgesproken plek, aan de Haaskbergerstraat.
Samen staan ze daar ongeveer een uur te wachten, maar er komt niemand opdagen. Kennelijk kan zoon Wim Nierkens niet opgespoord worden en loopt de zaak dus niet zoals gepland.
Vader Nierkens stapt dan weer op zijn fiets en gaat naar huis. Tegen zijn vrouw doet hij de mededeling dat niemand van de leiding was komen opdagen.

Ook Johan Letteboer is die avond gereed tot de uitvoering van de executie. Iemand van de NBS, waarschijnlijk Jonnie Boer, had voordien Wim Nierkens gezegd dat hij die avond, op de aangeduide plaats, bij het weiland moest zijn voor "een klus".
Hij kwam echter om onduidelijke redenen niet opdagen. Dit is dus ook waarschijnlijk de reden dat er tegen vader Nierkens niets ondernomen werd.

Nu is het wachten op de volgende dag, woensdag de 15e dat er andermaal een poging zal worden ondernomen.......


Inmiddels heeft Ben ter Kuile officieel toestemming tot executie van vader en zoon Nierkens van de Districtsleiding ontvangen.........Of hij Piet hiervan in kennis gesteld heeft, is mij niet bekend.......

Eerder genoemd weiland behoort toe aan boer Varvik, wonende aan de Kromhofsweg te Enschede.
Boer Gerrit Varvik is die dag, dus woensdag de 15e te omstreeks 11.40 uur, bij het genoemde weiland. Het valt hem op dat er een deur van de veeschuur open staat. Hij loopt via het weiland, naar de schuur en ziet dan dat in die schuur een gat gegraven is. Het valt hem direct op dat dit gat in de vorm van een graf is gegraven.
Wanneer de boer zijn werkzaamheden heeft beeindigd, vindt hij het zijn plicht, om het door hem geconstateerde, aan de politieman, genaamd Spit, die als veldwachter in dat gebied dienst doet, door te geven.
Kennelijk is Varvik een boer met weinig woorden, want de plaatsaanduiding wordt door veldwachter Spit niet begrepen. Hij gaat ter plaatse wel op zoek bij dat weiland, maar kijkt waarschijnlijk niet in de schuur en treft daarom ook niet het gegraven gat aan. Zowel boer Varvik als politieman Spit hechten verder geen aandacht meer aan het geconstateerde.

Diezelfde dag, dus woensdag de 15e, wordt een betere uitwerking aan het plan gegeven. Overdag regelt Piet Alberts de sleutels van de ketelruimte van de fabriek van Pley, gelegen aan het Gronause voetpad, met het smoesje, dat daar een vergadering zal worden gehouden en wel na sluitingstijd van de fabriek.
De heer Pley weet om wat voor organisatie het hier gaat en stelt verder geen vragen.

 

 
Fabriek van Pley te Enschede. Onder het rode kruisje is de fabriek te zien. genomen vanuit een geallieerd vliegtuid d.d.19-11-44.  Vlak bij het Gronause voetpad, nabij de kruising met de Lipperkerkstraat. De weg van noord naar zuid is de Oliemolensingel.. Alles in Enschede.

Piet geeft Klaas Nijenbrink de opdracht om, te 16.30 uur, bij genoemde fabriek aanwezig te zijn. Klaas moet zijn "stengun" meenemen. Ook Hendrikus Lette krijgt dezelfde opdracht.
Wim Wijtman krijgt van Piet te horen dat Nierkens sr. die dag, bij genoemde fabriek, ontboden zal worden en dat hij daar doodgeschoten zal worden.
Wim zegt dan tegen Piet dat hij een 25-tal vragen voor Nierkens heeft opgesteld, die hij aan hem wil voorleggen. Piet is verbaasd over de omvang van deze vraagstelling en begrijpt niet waarom dit nodig moet zijn, temeer omdat de executie zowiezo plaats zal vinden. Hij stemt echter hiermee in.

Jonnie Boer gaat, zoals afgesproken, te 16.30 uur naar de woning van Nierkens sr. Daar aangekomen zegt hij tegen hem:
"U moet onmiddelijk meekomen, omdat er een "geheime opdracht" is. U moet zich daartoe vervoegen in de fabriek van Pley. Ik ga wel met u mee!"
Vervolgens gaan Jonnie Boer en Nierkens sr. op de fiets in de richting van deze fabriek. De afstand tussen het huis van Nierkens en de fabriek is hooguit 1 kilometer.

Jan: "Op de 15e november 1944 (woensdag) kwam Wim met de mededeling dat Johnny zou komen en dat hij vader ook zou halen, voor een bespreking op een afgesproken plaats. Vader had een bespreking met iemand in de fabriek van Pley

Ongeveer terzelfder tijd wordt de zoon Wim Nierkens, ingelicht over een wapen- en munitietransport, waaraan hij medewerking moet verlenen. Wanneer hij thuis komt, blijkt zijn vader al weg te zijn. Tegen zijn moeder zegt hij:
"Ik moet vanavond werken. Volgens mij moet er munitie getransporteerd worden. Ik wordt daarvoor vanavond afgehaald".

Inmiddels is Jonnie boer met vader Nierkens op het terrein van de fabriek aangekomen. Jonnie gaat Nierkens voor naar de ketelruimte.
Daar aangekomen ziet Nierkens dat "Blonde Piet" aanwezig is, die een pistool in de hand houdt en hem onder schot houdt.
Tevens is op dat moment in de kelder aanwezig, de eerder genoemde Wim Wijtman. Wim wil Nierkens vragen stellen om zo aan te tonen dat hij echt onbetrouwbaar is. Hij begint dan met zijn vraagstelling. Nierkens krijgt onder andere vragen te beantwoorden als:
"Waarom ben je bij de politie ontslagen?"
"Waarom heb je hoofdkwartieren in Almelo genoemd en niet in Enschede?"
Als antwoord op deze laatste vraag zegt Nierkens:
"Ik heb die in Almelo genoemd, als afleidingsmanoeuvre om zo de eigen hoofdkwartieren niet te hoeven noemen".
In totaal wil Wim Wijtman zo een 25-tal vragen stellen.
Wanneer hij er een aantal gedaan heeft, verlaat Piet even de ruimte. Het is dan ongeveer 17.00 uur.
Waarschijnlijk waarschuwt Piet dan Nijenbrink en Lette om ook de kelder in te komen.


Wanneer allen aanwezig zijn, dus Wim Wijtman, Klaas Nijenbrink, Hendrikus Lette, Piet Alberts en Bernardus Nierkens, zegt Piet tegen Wim Wijtman: "Stop maar met vragen stellen". Hij kijkt vervolgens Klaas Nijenbrink aan en zegt: "Schiet maar!"
Bernardus Nierkens geeft zich niet zomaar gewonnen en tracht uit alle macht zijn belagers te overtuigen van zijn onschuld.
Hij roept:
"Ik ben betrouwbaar, vraag het maar aan rechercheur De Groot. Die kent mij goed en zal u overtuigen van mijn onschuld!"
Deze woorden maken op Piet Alberts weinig indruk, omdat hij wel weet wie deze rechercheur is. Een NSB'er en een jodenjager.

Nu de vraagstellingen door Wim Wijtman zijn gestaakt, verlaat deze de kelder. Hij is, zoals hij later zal zeggen, "niet overtuigd van de schuld van Nierkens."

Dan kijkt Piet nogmaals in de richting van Klaas Nijenbrink en zegt: "Schiet maar!"
Voordat geschoten wordt en Nierkens zijn kansloze positie inziet roept hij:
"Als ik dan toch moet sterven, sterf ik voor een vrij Duitsland!"
Klaas Nijenbrink richt zijn stengun op de borst van Nierkens en schiet. De kogel treft Nierkens in de hartstreek, doch hij is niet direct dood. Dan pakt Hendrikus Lette zijn wapen en schiet Nierkens door het hoofd. Hij is dan op slag dood. Het lijk wordt naar buiten gebracht en in een kuil, op het binnenterrein van de fabriek, begraven op de plaats waar eerst een boom heeft gestaan.
Voordien is zijn fouillering uit de kleding gehaald. In een notitieboekje staat onder andere de naam en het adres van de kleermaker die alle uniformen van de NBS maakt. Kennelijk was dit zeer geheim en opmerkelijk dat dit bij Nierkens bekend was.

Nadat Bernardus Nierkens begraven is, richten de NBS'ers zich op de executie  van de zoon, Wim Nierkens, die tijdens de executie van zijn vader op een afstand van ongeveer 1000 meter, thuis zit te wachten tot iemand hem komt afhalen voor het munitietransport.

Eén van de NBS'ers gaat naar de woning en belt aan. Kennelijk is dit niet huisvriend Jonnie Boer, want mevrouw Nierkens kent de persoon niet. Wim kent hem wel. Het is inmiddels 18.00 uur geworden, wanneer Wim, samen met die persoon uit huis vertrekt.


Zoon Jan Nierkens Jan: "Johnny is met Wim meegegaan".


Via het contactformulier kreeg ik van Michael Heupink een link toegestuurd waarin oude luchtopnamen kunnen worden bekeken. Op 19 november 1944, dus 4 dagen nadat Wim Nierkens werd doodgeschoten en begraven en twee dagen nadat het lijk Wim Wim Nierkens werd gevonden, werd vanuit een vliegtuig van de Royal Air Force een opname gemaakt met daarop o.a. de plaats van het delict. Het schuurtje is ten zuiden van het rode kruisje zichtbaar.,


Rechts achter op het land heeft de schuur gestaan waar Wim Nierkens werd begraven. Thans loopt achter de wal de A35 naar Duitsland

Zij fietsen vervolgens samen naar de afgesproken plaats nabij het weiland. Aldaar aangekomen, het zal omstreeks 18.15 uur geweest zijn, staat Johan Letteboer, Wim Nierkens al op te wachten. In tegenstelling tot Bernardus Nierkens, krijgt Wim geen gelegenheid vragen te beantwoorden en zijn verhaal te doen.
Op het moment dat Wim Nierkens dicht genoeg genaderd is, pakt Johan Letteboer, zijn Luger. Dit is een Duits legerpistool en lost een schot in de richting van het hoofd van Wim. In een reflex draait deze zijn hoofd bij, zodat hij alleen een schampschot in één van zijn lippen oploopt. Wim kijkt Johan verbaasd aan, waarna Johan het volgende schot lost. Dit treft Wim dodelijk in de slaap. Johan Letteboer en de anderen slepen vervolgens het dodelijk getroffen lichaam van Wim Nierkens naar de veeschuur in het weiland en leggen hem in de gegraven kuil. De kuil wordt vervolgens gedicht en gecamoufleerd met wat stro..........

Klaas Nijenbrink en zijn commandant Piet Alberts, besluiten later die avond naar de woning van Klaas Straatman, aan de Madoerastraat in Enschede, te gaan om aan de vervangend krijgscommandant mededeling te doen van de executie van vader en zoon Nierkens.
In de woning vertellen zij aan Klaas hoe één en ander is verlopen. Daarna overhandigen zij aan Klaas Straatman de fouillering van vader en zoon Nierkens.
Na de goederen in ontvangst te hebben genomen, verlaten Klaas Nijenbrink en Piet Alberts de woning en gaan huiswaarts.
Klaas onderzoekt de fouillering in zijn woning, bestaande uit portefeuilles, persoonsbewijzen enzovoorts. Als opmerkelijk noemt Klaas Straatman dat er geen geld bij is.............. De spullen worden vervolgens direct door hem in de kachel verbrand.


 

Naar boven

<<<<<                                                              >>>>>